Welzijn op het werk: hoe maken we van goede intenties echte impact?
Negen op de tien organisaties investeren in welzijn op het werk. Toch integreert slechts één op de zeven welzijn echt in de bedrijfsstrategie. En terwijl acht op de tien HR-professionals hun welzijnsinitiatieven succesvol noemen, deelt de helft van de medewerkers die mening niet. Volgens SD Worx gaat in België intussen meer dan één op de tien werkdagen verloren door verzuim. Waarom leveren zoveel welzijnsinspanningen zo weinig resultaat op? En wat werkt dan wél? Die vragen stonden centraal tijdens ons jaarlijkse event over welzijn op het werk.
Enkele highlights uit ons event
Drie mindshifts voor meer impact
De urgentie is duidelijk. Verzuim kost Belgische werkgevers volgens SD Worx gemiddeld 1.609 euro per voltijdse medewerker per jaar, exclusief indirecte kosten zoals productiviteitsverlies, verhoogde werkdruk en kennisverlies. Toch blijft het voor veel organisaties een uitdaging om welzijnsinitiatieven te vertalen naar meetbare resultaten.
Om die intentie-implementatiekloof te overbruggen, zijn drie fundamentele verschuivingen nodig in de manier waarop organisaties welzijn op het werk aanpakken.
-
Van meten naar prioriteren
Organisaties verzamelen steeds meer data over welzijn en psychosociale risico’s, maar slagen er onvoldoende in om prioriteiten te bepalen en middelen gericht in te zetten.
-
Van individu naar context
80% van de welzijnsinitiatieven focust op individuele medewerkers, terwijl de werkomgeving, het team en de leidinggevende samen zo’n 70% van het welzijn bepalen.
-
Van voorkomen en genezen, naar energie en voldoening versterken
Een doeltreffend welzijnsbeleid voorkomt stress en ondersteunt herstel, maar versterkt ook wat medewerkers energie, voldoening en motivatie geeft.
Een mindfulness-app verandert de werkdruk niet
Mindfulness, veerkrachttrainingen, stressmanagement, slaapapps… Organisaties investeren in allerlei initiatieven om het welzijn van medewerkers te verbeteren. Maar werken die ook echt?
Dr. William Fleming, onderzoeker aan de Universiteit van Oxford, analyseerde bij 46.000 medewerkers uit 250 Britse organisaties de effectiviteit van elf populaire welzijnsinterventies, waaronder mindfulness, coaching en veerkrachttrainingen. “De resultaten zijn ontnuchterend: deelnemers scoorden gemiddeld nauwelijks beter op werktevredenheid, mentale gezondheid of betrokkenheid dan collega’s die niet deelnamen. Alleen vrijwilligerswerk vertoonde een positief verband met welzijn, mogelijk dankzij de combinatie van actief bezig zijn en sociale verbinding.”
Volgens Dr. Fleming vraagt duurzaam welzijn om structurele verbeteringen in de kwaliteit van het werk. Hefbomen daarbij zijn onder andere: werkdruk, autonomie, flexibiliteit, collegiale relaties, vertrouwen en ondersteuning. “Als de jobvereisten zwaarder wegen dan de beschikbare tijd, middelen en ondersteuning, komt het welzijn onder druk te staan. Programma’s die focussen op individuele weerbaarheid veranderen weinig aan die omstandigheden.”
Daarom pleit Dr. Fleming voor een systematische en participatieve aanpak, opgebouwd rond drie stappen, die volgens hem nauw aansluiten bij de Measure – Plan – Act-benadering van Waldon.
- Analyseer welke hefbomen voor welzijn binnen jouw organisatie het meest onder druk staan.
- Betrek medewerkers bij het zoeken naar oplossingen. Zij kennen de dagelijkse realiteit van hun job en weten waar de knelpunten zitten.
- Voer gerichte verbeteringen door en evalueer hun effect, bijvoorbeeld via proefprojecten.
Dat hoeft niet ingewikkeld te zijn. Dr. Fleming verwijst naar Australisch onderzoek waarbij het welzijn van verpleegkundigen sterk verbeterde toen ze dagelijks dertig minuten ongestoord administratief werk konden doen. Een eenvoudige, gerichte ingreep die de werkdruk effectief verlichtte.
“Wie het welzijn van medewerkers wil verbeteren, moet eerst precies begrijpen waar het in hun dagelijkse werk wringt. Betrek vervolgens de mensen die dat werk doen bij het ontwikkelen van oplossingen.”
Welzijn als motor voor productiviteit: tijd voor een strategische aanpak
Europa zoekt naar productiviteitsgroei en kijkt vooral naar digitalisering en AI. Maar volgens Nisha Alberts, verantwoordelijke voor Workplace Wellbeing & Health bij Zilveren Kruis, blijft een belangrijke hefboom onderbenut: medewerkerswelzijn. Onderzoek van Gallup en Oxford toont aan dat investeren in welzijn rendeert. Zo realiseerde British Telecom 12% meer verkoop en kan de productiviteit bij complexere taken met 21% stijgen als het welzijn verbetert.
Wat maakt dat mensen zich écht goed voelen op het werk? Nisha Alberts presenteerde een wetenschappelijk onderbouwd welzijnsmodel, ontwikkeld met TNO en Erasmus Happiness Economics Research Organization. Het omvat negen domeinen binnen drie pijlers: gezondheid, bestaanszekerheid en floreren. “Naast fysieke en mentale gezondheid zijn ook autonomie, psychologische veiligheid en financiële zekerheid belangrijk. Om écht te floreren, hebben medewerkers bovendien verbinding, zingeving en ontwikkelingskansen nodig. De werkomgeving is daarbij cruciaal: zo hebben leidinggevenden een grotere invloed op de mentale gezondheid van medewerkers dan partners, dokters of therapeuten."
Welzijn is een verantwoordelijkheid van de hele organisatie, met de CEO aan het stuur en de CFO als belangrijke bondgenoot. Minder verzuim, minder verloop en hogere productiviteit leveren immers ook financiële winst op.
Met een wetenschappelijk onderbouwd impactmodel kunnen organisaties de financiële opbrengst van welzijn berekenen. Zo kan 0,1 punt meer mentale energie al miljoenen euro’s extra omzet opleveren. “Een sterk argument om welzijn op de bestuurstafel te krijgen.”
Een integrale aanpak wordt nog belangrijker nu AI het werk verandert. In de zorg kan AI administratieve taken verlichten en tijd vrijmaken voor patiënten. Maar wanneer AI patiëntenchecks overneemt, kunnen autonomie en zingeving verloren gaan. Werk zo organiseren dat mensen gezond blijven, floreren en optimaal bijdragen, wordt de sleutel tot duurzame productiviteitsgroei.
Van Great Place to Work naar Brave Place to Work: de aanpak van Torfs
Elf keer verkozen tot beste werkgever van België, een sterke familiecultuur en een uitgesproken mensgerichte aanpak. En toch zag schoenenketen Torfs na corona het ziekteverzuim oplopen tot 13 à 14%. Voor Mellissa Buys, HR-manager bij Torfs, was dat een belangrijk signaal. Uit gesprekken bleek dat medewerkers vaak al langer met problemen worstelden, zonder dat die tijdig werden opgemerkt of besproken. Torfs besloot een stap verder te gaan: van Great Place to Work naar Brave Place to Work.
“We willen een werkomgeving creëren waarin medewerkers de moed hebben om hun grenzen aan te geven, hun ambities te tonen, hun zorgen te delen en elkaar aan te spreken. Dat vraagt ook moed van onze leidinggevenden.”
Die ambitie kreeg vorm via onder meer de 'Tafel van Moed' om gevoelige thema’s te bespreken, leiderschapstrainingen, persoonlijke wandelgesprekken met de CEO, duidelijke afspraken over flexibiliteit en een Employee Assistance Programme met 24/7 professionele ondersteuning. In de eerste maanden maakte al 6% van de medewerkers gebruik van dat EAP.
De resultaten zijn veelbelovend: binnen het jaar daalde het totale ziekteverzuim tot onder de 10% en het kortverzuim tot 2,6%. “Het succes is te danken aan de jarenlang opgebouwde mensgerichte cultuur, het actieve engagement van de directie en een sterk ondersteuningsnetwerk van collega's, leidinggevenden, HR en externe partners.”
Van KPI's naar kampvuurgesprekken
Hoe geef je richting aan een organisatie wanneer zoveel zekerheden op losse schroeven staan? Corporate antropoloog Jitske Kramer daagt ons uit om anders naar verandering en leiderschap te kijken.
Volgens Jitske Kramer leven we in een steeds ‘vierkantere’ wereld van KPI’s, efficiëntie en controle. Maar mensen hebben ook nood aan de ‘ronde’ wereld van verhalen, verbinding, emoties en betekenis. Zeker in tijden van verandering.
Jitske Kramer spreekt over liminaliteit: de ongemakkelijke tussenfase waarin het oude verdwijnt en het nieuwe nog vorm moet krijgen. Het is een ‘buitengewoon magische tijd’, vol angst, nostalgie, onzekerheid en rouw, maar ook vol kansen.